🙏 Dandvat

A short information about Mahanubhava Pantha

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

Pancha Avatars Of Mahanubhava Pantha | Dandvat

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

Brahmvidya Shastra, It is a collection of main vachans (sutras) of Swami Shree Chakardhara and presents the philosophical core of Mahanubhav Pantha. Very well planned and carefully organized into various sections, it is revered as our Shastra mop Parmeshwar (God in the form of scripture).

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🚩 Five incarnations of Mahanubhava Pantha

Mahanubhav Pantha started by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami in 1267 and he is the 5th avatar. Earlier to Shree Chakradhar Swami there were 4 more avatars. We call them as Panch Krishna Avatars.

Shri Chakradhar Swami propagated a religious movement, as well as social movement, in which all members were accepted irrespective of their castes, and the traditional ritualistic religion was rejected. Some sources list the founder of Mahanubhava as Govinda Prabhu and Chakradhara as its first “apostle”.

Mahanubhava Pantha teaches that Krishna is the only God in Universe.

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told to his pantha that the lord takes avatars in all four Yugas (Krutayuga, Tretayuga, Dwaparyuga, Kaliyuga). Same was said by Shree Krishna in Shree Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”. Accordingly, there is not a time in this world when avatar of prabhu is absent.

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

🌸 Namo Panch Krishna Avatar

There were only five, because these avatars fell in the Guru Parampara. Govindaprabhu was the guru of Shree Chakradhar Swami. Shree Chakrapani Prabhu was the guru of Shree Govindaprabhu. Shree Dattatreya Prabhu was the guru of Shree Chakrapani Prabhu. Shree Dattatreya Prabhu and Shree Krishna are not said to have another avatar as Guru.

The Five incarnations of God knows as Pancha Krishna or Five Krishnas or Namo Panch Krishna Avatar:

Please follow our channel - @dandvat

Namo Panch Krishna Avatar

Shree Krishna Chakravarti Prabhu (Dwaraka Gujarat, Mathura Uttar Pradesh) - 📰 read more
Shree Dattatreya Prabhu (Badrikashram Uttarakhand) - 📰 read more
Shree Changdeva Raul Prabhu (Phalatan Maharashtra) - 📰 read more
Shree Gundam Raul Prabhu (Riddhapur-Amravati Maharashtra) - 📰 read more
Sarvadnya Shree Chakradhar Swami (Bharuch Gujarat) - 📰 read more

🙏 दंडवत प्रणाम
नमो पंच कृष्ण अवतार

📅 Festivals

नमो पंच कृष्ण अवतार - Here are the important festivals & dates related to Mahanubhava Pantha.

Ashadha Purnima
Utsav

आषाढ शुद्ध
अर्थात पौर्णिमा
28 July, 2026
(Tuesday)

Pavita Parav
Utsav

श्री प्रभु बाबा जी
को पविते समर्पण
26 August, 2026
(Wednesday)

Shree Krishan Prabhu
Janmashtami

श्री कृष्ण प्रभु जन्मोत्सव
कृष्णाष्टमी / जन्माष्टमी
4 September, 2026
(Friday)

Shree Chakradhar Swami
Avtar Divas

श्री चक्रधर स्वामी जी
का अवतार दिवस
13 September, 2026
(Sunday)

Shree Govind Prabhu
Avtar Divas

श्री गोविन्द प्रभु जी
का अवतार दिवस
24 September, 2026
(Thursday)

Shardiya Navratri
Start

शारदीय नवरात्र
आरंभ - घट स्थापना
11 October, 2026
(Sunday)

Vijaya Dashami
Festival

नवरात्र समाप्त
विजयादशमी (दशहरा)
20 October, 2026
(Tuesday)

Sharad Purnima
Festival

कोजागरी पौर्णिमा
(शरद पौर्णिमा)
26 October, 2026
(Monday)

Shree Chakarpani Prabhu
Avtar Divas

श्री चक्रपाणी प्रभु जी
का अवतार दिवस
3 November, 2026
(Monday)

Deepawali
Festival

महानुभाव पंथ के अनुसार
दीपावली का आयोजन
8 November, 2026
(Sunday)

Govardhan
Puja

महानुभाव पंथ के अनुसार
गोवर्धन पूजन
10 November, 2026
(Tuesday)

Shree Geeta
Jayanti

श्रीमद् भगवद्गीता के अवतरण
का शुभ दिन है
20 December, 2026
(Sunday)

Shree Dattatreya Prabhu
Jayanti

श्री दत्तात्रेय प्रभु जी
का अवतार दिवस
23 December, 2026
(Wednesday)

📰 Blogs

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the blogs of Mahanubhava Pantha. Go to Blogs

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami ...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami told his disciples that the lord takes avatars in all four yugas (same was said by Lord Shree Krishna in Bhagavad Gita: “Dharma Sansthaapnaarthay Sambhavaami Yuge Yuge”).
Accordingly, there is not a time in this world when an avatar is absent. But The Supreme Lord Shree Chakradhar Swami told of only five of the innumerable avatars,

These 5 avatars are:
1. Shree Krishna Chakravati Prabhu
2. Shree Dattatreya Prabhu
3. Shree Chakrapani Prabhu
4. Shree Govind Prabhu
5. Sarvadnya Shree Chakrdhar Swami (himself)

Even knowing of one avatar, and walking on the path lightened by him, can lead to the ultimate bliss (moksha). There were only five, because these avatars fell in the Guru Parampara. Govind Prabhu was the guru of Shree Chakradhar Swami. Shree Chakrapani Prabhu was the guru of Shree Govindaprabhu. Shree Dattatreya Prabhu was the guru of Shree Chakrapani Prabhu. Shree Dattatreya Prabhu and Shree Krishna are not said to have another avatar as Guru.

Lord biography Leela Charitra, written by his disciple Mahimbhatta, is one of the first known books or documents in Marathi. This scripture is said to contain all the secrets of the universe. ‘Mahdaaisa’, one of the sect’s initial women disciples, is believed to be the first Marathi poetess.

Sarvadnya Shree Chakradhar Swami accepted Maharashtra as his Karmabhoomi as this place had Adhikaari Purush that time. Hence Maharashtra has many teertha sthaan (holy places) of Mahanubhav Pantha.
Sarvadnya Shree Chakradhar Swami considered Maharashtra for his work because of Adhikari Jivas, mainly: Nagdev Acharya, Mhaibhatta, Baisa, Mahadaisa. This Pantha is a pantha of Parameshwara (God). Parameshwara, who incarnated in every one of the Yugas. There are four Yugas.

These four Yugas are:
1. Kruta yuga: Hans avatar (incarnation)
2. Treta Yuga : Dattatreya Prabhu (incarnation)
3. Dwapar Yuga: (Bhagavan Krishna)
4. Kali yuga: (3 avatars, namely: Shree Chakrapani Maharaj, Shree Govind Prabhu Maharaj, Sarvadnya Shree Chakradhar Swami)

Out of all five avatars, two avatars are still present on earth, namely: Shree Dattatreya Prabhu and Shree Chakradhar Swami. The Jiv-Udharana (Moksha) is still given by these two avatars. The dnyan or knowledge of the god is called “Bramhavidya”, which is given by Hans avatar in Kruta yuga in treta by Shree Dattatreya Prabhu. In Dwapar Yuga by Shree Krishna and in Kaliyuga by Sarvadnya Shree Chakradhara Swami.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Twenty Four Gurus of Lord Shree D...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Lord Shree Dattatreya said
I have taken shelter of twenty-four gurus, who are the following: the earth, air, sky, water, fire, moon, sun, pigeon and python; the sea, moth, honeybee, elephant and honey thief; the deer, the fish, the dancing girl Pingala, the kurari bird and the child; the young girl, arrow maker, serpent, spider and wasp…
Srimad Bhagavatam: Canto 11: Chapter 7: Slokas 33~35
1. Prithvi (Earth) One should acquire the virtues of endurance and tolerance of duality from the earth. The Earth teaches course of Dharma, art of Tolerance, art of Performing Duty.
2. Vaayu (Air) One should be detached like the wind. The Wind being pure and odourless in its characteristics, move freely among all objects and yet remain unaffected. Calm and ever flowing without any fear.
3. Aakash (Sky) Just like the sky one should be single and steady. Like sky, the Soul is omnipresent, all-pervading, and infinite in nature.
4. Jall (Water) Just like water one should behave with affection towards all. Never be partial to anyone. The sage is like water because he is free from all impurities, gentle in nature and while speaking he creates a beautiful vibration like the flowing of water.
5. Agni (Fire) Like the fire one should behave with equality towards all. The sage's glory is like the fire, is made brighter by austerities, his knowledge and tapas; having no vessel other than his stomach.
6. Chandar (Moon) There are in all sixteen phases of the moon including the subtle phase of the new moon and the fifteen of the fortnight. Though there is waxing and waning of the moon, it remains unaffected by them. Sage should not be affected by the continual change of body from birth to death including diseases and old age.
7. Surya (Sun) The sun stores water taking the future into account and benevolently showers it on the earth at the appropriate moment. Similarly the sage can accept material things with his senses, but at the appropriate time he should give these things back, as an act from sense of duty. Without getting attached to material sense objects.
8. Kabootar (Pigeon) Like pigeon story warns against developing obsessive love or attachments in the transient material world. The sage would refrain from attachment after attaining the human body, which is the open door to Mukti (Moksha, Liberation), a door to God-Realization.
9. Ajgar (Python) Ajgar eats whatever comes in its way and satisfy, whether it is sufficient or not, bitter or sweet etc. A sage always goes for search of wisdom and refrains from running after unwanted pleasures.
10. Samudra (Ocean) One should not let anyone perceive one's virtues just as the sea keeps its length, breadth, depth and the treasures in its bed hidden from everyone. However one should always utilise them favourably, for the sake of others. The life of sage remains balanced; the joys of life do not excite him, nor do sorrows depress him. The wise sage never transgresses the highest standards of morality.
11. Patanga (Moth) Similarly a foolish man is enticed by the illusory pleasures of the visual senses and thus gets caught in the ceaseless cycles of birth and death. Man must try to control the sense of sight (and all other senses) and to try to avoid being greedy.
12. Madhu Mskhee (Honey Collector) Just as the one who collects the honey acquires it effortlessly so also a male seeker should partake of food cooked in the home of a householder instead of spending time in making a fire, collecting utensils, firewood, etc. Thus learning that accumulation of wealth leads to sudden death like the honey bee, one should stop amassing wealth.
13. Haathi (Elephant) Men allured by adulterous women are destroyed in the same way as elephants overcome with lust die fighting amongst themselves.
14. Mdhumakkhee (Bumble Bee) Just as the bumble-bee savours the fragrance of several sunflowers instead of one so also seekers desirous of Liberation should realise that every science will not be easy to grasp and hence should try to understand their implied meaning.
15. Hiran (Musk Deer) The deer is very fond of music and is very much attracted by it. The deer is trapped by hunter through its love for music. Hunter employs music to lure the deer before hunting it. A renounced person should never become attracted by mundane sounds like sensuous music, specially the sweet singing and dancing of girl.
16. Machli (Fish) When a fish-hook fastened with bait is thrown into the water, the fish lured by the bait swallows the hook and gets caught. Thus it loses its life. So one should never lose sight of his True Self.
17. Pingala (A Dancing Girl) One night despite a long wait not a single client approached her. As she restlessly waited pacing up and down, hoping for a client she was finally bored and suddenly developed detachment. The abandonment of expectation from people, leads to contentment and infinite joy.
18. Pakshee (Lapwing) Seeing the lapwing fly with a fish in its beak hundreds of crows and eagles began chasing it, pecking at it and tried to snatch the fish, thus harassing it. This flock began following it wherever it went. In this world there is peace only if sense objects are rejected, otherwise it leads to great distress.
19. Balak (Child) Live like being child at heart, innocent, care free and full of Supreme Joy.
20. Churiyaan (Bangles) When two bangles strike each other a jingling sound is generated. The more the bangles the greater is the sound. Similarly when two persons live together it leads to conversation and when many persons live together there is strife. In both circumstances there is no peace of mind. Hence those doing meditation, yoga, etc. should search for an isolated place and live there in seclusion.
21. Shilpkar (Artisan) One day an artisan was chiselling the blade of an arrow with great concentration. A king's procession to the accompaniment of music passed by that way. A man arriving later approached the artisan and enquired, “Have you seen the king's procession passing by this way, just now?” The artisan replied, “I was so engrossesd in my work that I was not aware of anything”. Just like this artisan a seeker desirous of Liberation (mumukshu) should meditate surrendering all his sense organs to The Lord.
22. Saanp (Snake) The snake lives alone and avoids the company of other creatures. In order to seek Self-Realization, one should abide in the cave of his own heart. The snake leaves of its old skin after sometime, and gets the newer one; that make resemblance with phenomenon of death. A true sage never frightened by the death, knowing sooner or later he will get a new life based on his karmic actions.
23. Makadi (Spider) The spider spins a web secreting a fluid from its belly and plays in it day and night. When it feels like it, it swallows the entire web and becomes free again. Lord Supreme creates material universe from His Maya, preserves it and after a while draws it back into the Self. The Supreme Self has no desires and is beyond the reach of cause and effect.
24. Bhringee Keet (Caterpillar, Wasp) The wasp catches hold of a worm (caterpillar), put it in its hive (nest), gives it a sting and goes on buzzing about it. The caterpillar is so frightened by this whole ongoing process of buzzing. As a man thinks, so he becomes. Even at the time of death, whatever one's mind focused on, one attains the same living species form in his next life.
Thus one must try to give up all attachment to the body and attain Moksha or liberation.
Shree Dattatreya explains what he has learned from his own body as a Guru My Body teaches me Gyaan (knowledge) and Vairaagya (detachment). Birth and death are along with it. It means that if we hold on to this body then we have to bear sorrows. Although it helps to think about Tattwa (elements) still I never consider it mine.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Mahasthan Sarpadwaypathan Sthan, ...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Mahasthan Sarpadwaypathan Sthan (Wadner-Bhujang) सर्पद्वयपतन स्थान (वडनेर-भुजंग) as all of the Mahanuvhava Panth members know that Sarpadwaypathan Sthan is the one of the Mahasthan in our culture. Sarpadwaypathan Sthan is at the north direction of the Anjangaon – Kakada road at Wadner-Bhujang village. The leela is explained below.

Bhagwan Sarvadnya Shree Chakradhar Swami Ji came from Achapur town via Katesokarne to Wadner village. Swami Ji came here at evening time. Sawami Ji was going to Wateshwar temple to have a sleep. At the same time, the Priest was returning from the temple after the worship. The Priest told Sarvadnya that the temple has been locked to save the ornaments from the theft, so he asked Sarvadnya that he can sleep at the Uttareshwar temple opposite side of the road.

So Swami Ji came at this temple. There were 2 snakes living at the temple who were bitter enemies to each other. At mid night, when Sarvadnya was in between sleep snakes were fighting with each other. Suddenly both of them had fallen on Swami Ji’s chest while fighting with each other. Then Sarvadnya held those 2 snakes in both the hands and make them apart by throwing the Snake at right side to the left and the snake at Left side to the Right. Since that time, those 2 snakes stayed there leaving all the hate and disputes. At this Mahasthan temple, there is a beautiful idol of Sarvandnya Shree Chakradhar Swami Ji holding the two snakes in both the hands.

Sarvadnya Shri Chakradhar Temple:
▫️ Sarpadway Patan Sthan, Anjangaon - Kakada Road,
▫️ Village: Wadner-Bhujang, Block: Achalpur,
▫️ District: Amravati, State: Maharashtra, India

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Astamasiddhi Devasthan Vihi...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Astamasiddhi Devasthan is the Charanankit Stan of Shri Govind Prabhu and Sarvadnya Shri Chakradhar Swami. At this holy place there are two Charanankit sthans, one is charanankit by Shree Gundam Raul Prabju Ji and other is by Sarvadnya Shri Chakradhar Swami Ji.

This place is also called as “Vihir Pur” (विहीरपूर) since here exists an ancient well with Holy water. It is said that the water of this well have some magical impulse. On taking bath here you will get rid of your disease and it will make the body healthy. The healing, curing power of the water is the blessing of Parmeshwar. Thousands of people visit here and take the holy bath here. People across the states and cities come here for the pilgrimage.

Sarvadnya Shri Chakradhar Swami Ji spent 3 nights here in a tent and then went to Achalpur as requested by Ramdarna Raja. From Ridhhapur it is at about 30KM.

Astamasiddhi Devasthan Temple:
▫️ Vihir Pur, 4KM from the Paratwada town,
▫️ Paratwada-Amravati Road,
▫️ District: Amravati, State: Maharashtra, India

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Story behind the Shree Sarvatirth...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Since we all know about the Shree Rajmath Ridhapur popularly known as The Kashi of Mahanubhav cult. Shree Rajmath Tirath (Ridhapur) is situated in the Morshi Taluka in Amravati District on the Chandur Bazar- Morshi Road. Shree Sarvatirth Temple located at the backside of Rajmath Tirath. Although it’s not a Charankit Sthan of Prabhu Ji but it’s is Mandalik Sthan. There is a story behind this.

During the 13th century, there was a Sant Rajbas. He is very conscious about his routine & he always uses to take food after the pilgrimage of all the Sthans of Shree Ridhapur. Growing with the time & at the older age and illness, he takes 3-4 days to complete pilgrimage of all the Sthans.

One day conditions were too worst, Sant Rajbas had a dream of Prabhu Ji. Shree Gundam Raul Prabhu Ji delivered him a message that “Collect all the Vishesh from all the Sthans & then bring them under one shelter, there you can do your rituals easily”. From that time the area is called as the Shree Sarvatirth Temple.

Shree Sarvatirth Temple:
▫️ Sarvatirth Sthan, Chandur Bazar - Morshi Road,
▫️ Taluka: Morshi, District: Amravati,
▫️ State: Maharashtra, India

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

Shree Datta is a Hindu deity cons...

🙏 Dandvat Pranam 🙏

Shree Dattatreya or Shree Datta is a Hindu deity considered to be an avatar of Hindu god Shree Krishna, known as Shree Dattatreya.
The name Dattatreya is composed of two words - “Datta” (meaning given) and “Atreya”, referring to the sage Atri, his physical father.
Various Hindu sects worship him differently, though Shree Dattatreya is considered a form of all the three deities. He is especially considered an avatar of Vishnu while his siblings the moon-god Chandra and the sage Durvasa are regarded as forms of Brahma and Shiva respectively. However, spiritual seekers pray to this Supreme Teacher for knowledge of the Absolute Truth. Hindu theology, credits Dattatreya as the author of the Tripura Rahasya given to Parashurama, a treatise on Advaita Vedanta. He is specially worshipped on his birthday, Datta Jayanti.

Shree Dattatreya traditions

Puranic tradition
Mahanubhav tradition
Shri Gurucharitra tradition
Sakalmat Sampradaya tradition
Avadhut Panth tradition
Shri Dattpith Sansthan Pathri

One who is in possession of all six of these opulences at the same time and who possesses them to an unlimited degree is understood to be the Supreme Personality of Godhead according to Parasara Muni a great Vedic authority.
Shree Dattatreya was born to the sage Atri, who had been promised by Parameshvara (the Almighty), that He, Parameshvara, would be incarnated as his son. Some Hindu sects familiar with the trinity also attribute Shree Dattatreya's incarnation as of all the three- Vishnu, Shiva and Brahma, indirectly meaning to be all powerful and above all. This is just one of the many legends related to the birth of Lord Dattatreya. Others suggest a more mystical origin of Shree Dattatreya. Some of the sources claim that he was born in Kashmir jungles near the sacred Amarnath.

Appearance Puranic tradition
मालाकमंडलुरधः करपद्मयुग्मे, मध्यस्थ पाणियुगुले डमरूत्रिशूले
यस्यस्त उर्ध्वकरयोः शुभशंखचक्रे वंदे तमत्रिवरदं भुजषटकयुक्तम
I bow to the one who has six hands and whose lowest two hands have maalaa and kamandalu, middle pair of hands hold damaru and trishool and top two hands have holy Shankh and Chakra) Other depictions, however, show other weapons like 'Gada' in the hands of Dattatreya sometimes.

Names of Shri Datta & their meanings:
🚩 Datta >> Datta is one who has been bestowed with the spiritual experience of the nirgun? (Nonmaterialised), meaning, the one who has been given the experience that the 'Self' is Brahman (God in His aspect as the Creator of the universe) or mukta (Liberated) self or the soul.
🚩 Avadhut >> One whose (spiritual) ignorance has been dispelled with spiritual knowledge, meaning, the one who emancipates all.
🚩 Dattatreya >> This word is derived from Datta and Atreya. The meaning of 'Datta' has already been explained above. 'Atreya' means the son of Sage Atri.
🚩 Digambar >> Is the principle which gives company to an embodied soul till it gets Final Liberation in the radiance of the sky, i.e. beyond all the directions.
🚩 Shripad >> 'Shri' is the never-ending principle of God. The principle that takes an embodied soul to that principle of God or to the Holy Feet of 'Shri' principle, is the Datta principle in Shripad.
🚩 Vallabh >> The Datta principle in the form of Vallabh protects the Universe from the circular-shaped negative energies that create fear psychosis, and thus protects the embodied souls.

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

💌 Leelas

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read the leelas of Mahanubhava Pantha. Go to Leelas

उद्धवगीता: दुर्योधन-शकुनी बरोबर द...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

भगवान श्रीकृष्णांनीच दिलेले यथार्थ स्पष्टीकरण:
ऊद्धव हा कृष्णाचा अगदी बालपणापासुनचा मित्र. त्याचा सारथी होणारा, अनेक प्रकारे सेवा करणारा. त्याने श्रीकृष्णापाशी कधीही कोणती इच्छा व्यक्त केली नाही की कोणता वर मागून घेतला नाही. भगवान श्रीकृष्णांचा अवतार संपुष्टात यायच्यावेळी ऊद्धवाला त्यांनी बोलावून घेतले आणि म्हणाले, “प्रिय उद्धवा, या माझ्या अवतारात अनेकांनी माझ्याकडून वर मागून घेतले, पण तू कधी मला काही मागितले नाहीस! मला हा अवतार संपवताना तुलाही काही दिल्याचे समाधान लाभेल. तेव्हा निश्चिंत मनाने मला माग. मी ते पूर्ण करीन.”
लहानपणापासून जवळून पाहिलेल्या श्रीकृष्णाला उद्धवाने यावेळी देखील कोणतीच इच्छा अपेक्षा केली नाही. पण श्रीकृष्णानीच शिकवलेल्या गोष्टी आणि त्याची स्वतःची कृती यातील काही गोष्टी त्याला समजल्या नव्हत्या. त्याबद्दल त्याचे मन साशंक होते आणि ती अस्वस्थता दूर करण्यासाठी त्याला श्रीकृष्णाच्या अशा त्या सर्व कृतींमागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा होती.
उद्धव श्रीकृष्णास म्हणाला, “हे कृष्णा, तु आम्हाला जगण्यासाठी एका मार्गाने शिकवलेस पण तू स्वतः वेगळ्याच मार्गाने जगलास!
महाभारतात तुझ्या भूमिकेतून तू केलेल्या अनेक कृती मला कधीच समजल्या नाहीत! मला त्यामागची कारणे जाणून घ्यायची इच्छा आहे. ही तू माझी इच्छा पूर्ण करशील ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा, कुरूक्षेत्रावर मी अर्जुनाला जो उपदेश केला ती भगवत् गीता होती. आज मी तुला जे सांगेन ती ‘उद्धव गीता’ म्हणून ओळखली जाईल. म्हणूनच ही संधी मी तूला देत आहे. अगदी निःशंक मनाने तुझे प्रश्न विचार.”
उद्धवाने विचारण्यास सुरवात केली, “प्रभो, सर्वप्रथम मला हे सांगा, खरा मित्र कोण?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “खरा मित्र तो असतो जो न सांगता देखील संकटसमयी मदतीला धावून येतो.”
उद्धव: “कृष्णा, तू पांडवांचा जिवलग सखा आहेस. ते तुला त्यांचा आपदबांधव (संकटांपासून संपूर्ण रक्षणकर्ता) समजतात. ज्याला केवळ वर्तमानाचेच नव्हे तर भविष्यात घडणार्या घटनांचे संपूर्ण ज्ञान आहे. तु खरा ज्ञानी आहेस. आत्ताच तू मला खर्या मित्राची व्याख्या सांगितलीस. मग त्याप्रमाणे तू का नाही वागलास? धर्मराज युधिष्ठीरास द्यूत खेळण्यापासून का नाही थांबवलेस? ठीक आहे नाही थांबवलेस पण खेळाचे परिणाम धर्मराजाच्या बाजूने का नाही फिरवलेस? तो जिंकला असता पण तू ते ही नाही केलेस! निदान संपूर्ण सत्ता संपत्ती हरल्यानंतर तरी धर्मराजाला वाचवता आले असते. द्यूतात हरलेल्या धर्मराजाला होणार्या शिक्षेपासून तुला सोडवता आले असते. किंवा त्याच्या भावांना त्याने जेव्हा द्यूतात पणास लावले तेव्हा तरी द्यूतसभेत तू प्रवेश करू शकत होतास. पण तेही तू केले नाहीस!
किमान अशाक्षणी जेव्हा “जर तू द्रौपदी (जिच्यामुळे पांडव नेहमीच यशस्वी होत आले अशी) पणाला लावशील तर हरलेले सर्व राज्य संपत्ती मी तुला परत देईन” या दुर्योधनाने धर्मराजास दिलेल्या प्रलोभनावेळी जरी तू तुझ्या दिव्यशक्तीने हस्तक्षेप केला असतास तरी धर्मराजास विजय प्राप्त करून देणार्या अनुकुल सोंगट्या पडल्या असत्या. याऐवजी, जेव्हा राणी द्रौपदीची अब्रू जाण्याची वेळ आली त्याक्षणाला तू हस्तक्षेप केलास आणि मग दावा करतोस की द्रौपदीला तू वस्त्रे पुरवलीस आणि तिची अब्रू वाचवलीस. हे असं कसं करू शकतोस – जेव्हा तिला भर सभेत ओढत, फरफटत आणलं गेलं आणि भरसभेत अनेकांसमोर विवस्त्र करण्यात आलं? काय तिची अब्रू शिल्लक राहीली होती ? काय तू नक्की वाचंवलस ? संकटसमयी वाचवशील तेव्हाच खरा तू आपदबांधव! संकटसमयी तू धावून नाही आलास तर काय उपयोग ? हा धर्म आहे का?”
एकामागोमाग प्रश्न विचारत असताना उद्धवाच्या डोळ्यातून अश्रूधारा वाहू लागल्या…
हे सर्व प्रश्न केवळ उद्धवाचेच नव्हते. ज्यांनी महाभारत वाचले आहे त्याआपल्या सर्वांचे आहेत. जणू काही आपल्या वतीनेच उद्धवाने ते भगवान श्रीकृष्णास विचारून ठेवले होते.
भगवान श्रीकृष्ण हसले, “प्रिय उद्धवा, या भूतलावरील मानवी जगाचा नियम आहे : केवळ विवेकबुद्धी जागृत असणार्याचाच विजय होतो. दुर्योधनाकडे ती विवेकबुद्धी त्यावेळी होती पण धर्मराजास ती सोडून गेली होती. आणि म्हणूनच धर्मराज युधिष्ठिर हरला.”
भगवान श्रीकृष्णाचे बोल उद्धवास उमगले नाहीत आणि तो संभ्रमात पडला.
श्रीकृष्ण पुढे म्हणाले, ” दुर्योधन अमाप संपत्तीचा मालक होता पण द्यूत खेळण्याचे ज्ञान मात्र त्याच्यापाशी नव्हते. म्हणून त्याने मामा शकुनीस द्यूत खेळण्यास वापरले पण खेळातील पैजा त्यानी लावल्या. हा विवेक आहे.
धर्मराज युधिष्ठिर देखील हा विचार करून तसे करू शकत होता आणि मला, त्याच्या बंधूला त्याचा प्रतिनिधी म्हणून खेळवू शकत होता. जर मी आणि शकुनी द्यूत खेळलो असतो, तर या खेळात तुझ्यामते कोण जिंकलं असतं? मी विचारलेल्या संख्या शकुनीला पाडता आल्या असता की त्यानी सांगितलेल्या संख्या मला पाडता आल्या नसत्या ? तूर्त ही गोष्ट बाजूला ठेव.
धर्मराजाने एकवेळ मला खेळात आमंत्रित करण्याचं विसरला असता तर ती चूक पण मी दुर्लक्षित केली असती. पण विवेकशून्य आचरणात त्याच्या हातून एक गंभीर चूक घडली. धर्मराज युधिष्ठिराने प्रार्थना केली की मी द्यूतसभेत येऊ नये ! कारण त्याला मला हे कळू द्यायचे नव्हते की केवळ दुर्दैव म्हणून तो या खेळात ओढला गेला होता आणि तो खेळणे त्याला भाग होते. त्यानी मला केलेल्या या प्रार्थनेमुळे माझे हात बांधले गेले. मी सभेच्या बाहेरच उपस्थित होऊन प्रतिक्षा करत होतो की पांडवांपैकी एकजण तरी प्रार्थना करून मला बोलावेल. भीम, अर्जुन, नकुल, सहदेव हे देखील जेव्हा हरले तेव्हा दुर्योधनाला शिव्याशाप आणि स्वतःच्या नशिबाला दोष देण्यात मग्न झाले होते. मला बोलवायला ते विसरले होते. द्रौपदीदेखील मला विसरली होती जेव्हा मोठ्या भावाची आज्ञा म्हणून दुःशासनाने तिला केसांना धरून भर सभेत फरफटत आणले. ती सुद्धा तिच्या बुद्धीप्रमाणे सभेत सर्वांशी वादविवाद घालत होती. त्या क्षणापर्यंत तिने एकदाही मला बोलावले नाही.
अखेर तेव्हा सुबुद्धी निर्माण झाली जेव्हा दुःशासनाने तिला एकेक कपड्यानिशी विवस्त्र करायला सुरवात केली. सर्व विरोध थांबवून तिने अखेर हात टेकले आणि आक्रोश करायला सुरवात केली. “हरी! हरी! अभयम् कृष्णा अभयम्” असा टाहो फोडत माझी प्रार्थना केली.
आणि त्याक्षणी तिची अब्रू वाचवण्याची संधी मला मिळाली. शक्य तितक्या जलद मी पोहोचून तिचे रक्षण केले. या सर्व परिस्थितीत माझी काय चूक आहे सांग बरे?”
“काय छान समजावलेस कृष्णा! मी प्रभावित झालो! पण नक्कीच फसलो नाही. एक अजून प्रश्न विचारू शकतो ?” श्रीकृष्णानी संमती दिली.
“याचा अर्थ असा आहे का की जेव्हा तुला बोलावलं जाईल तेव्हाच तू येणार? संकटसमयी न्याय प्रस्थापित करण्यासाठी तू स्वतः येणार नाहीस. बरोबर ?” उद्धवाने पुढील प्रश्न विचारला.
भगवान श्रीकृष्णांनी स्मित केले, “उद्धवा! या मनुष्यजन्मात प्रत्येकाचे आयुष्य हे ज्याच्या त्याच्या कर्मानुसार पुढे जाते. मी चालवत नाही ते. मी त्यात ढवळाढवळ करीत नाही. फक्त ‘साक्षीदार’ म्हणून मी उपस्थित असतो. मी सदैव तुझ्या जवळच असतो आणि जे काही घडत आहे ते पहात असतो. हा परमेश्वराचा धर्म आहे.’
“वाह! खुपच छान कृष्णा! म्हणजे तू आमच्या जवळच रहाणार, आणि जसजसे करत जाऊ तसतशी आमची दुष्कर्म पापं करताना पहात रहाणार. आम्ही अशाच चुका करत रहावं पापं करत रहावं आणि त्यांची शिक्षा भोगत रहावं हे तुला आमच्याकडून हवं आहे ?”
भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले, “उद्धवा ! तु जे काही बोललास, जी विधानं केलीस त्याचा नीट खोलवर विचार कर. जेव्हा तुला हे लक्षात आलं आहे आणि पक्कं समजलं आहे की मी सदैव तुझ्या बाजूलाच साक्षीदार म्हणून उभा असतो तेव्हा तुझ्या हातून चूक किंवा वाईट कृती घडेलच कशी? निश्चितच तू असं काही करणार नाही. पण जेव्हा ही गोष्ट विसरली जाते तेव्हा माझ्यापासून लपवून एखादी गोष्ट करता येईल असा विचार तुझ्या मनात येतो. आणि अशावेळी तू संकटात सापडतोस. जर धर्मराजाच्या हे लक्षात राहिलं असतं की मी सदैव सर्वांसमवेत सर्वठिकाणी साक्षीरूपाने हजर असतो तर तो खेळ वेगळ्या परिणामांनी संपुष्टात नसता का आला ?”
उद्धव आता थक्क होऊन स्तब्ध झाला होता आणि त्याचं मन अपार भक्तीनी भरून वहात होतं. तो म्हणाला, “किती खोल आहे हे तत्त्वज्ञान ! किती श्रेष्ठ सत्य ! देवाची पूजा प्रार्थना करणं आणि त्याची मदत मागणं ही केवळ आपली भावना, श्रद्धा असते. ज्याक्षणापासून आपण हा विश्वास ठेवायला लागतो की त्याच्याशिवाय काही चालू शकत नाही तेव्हा त्याचं साक्षीरूप अस्तित्व जाणवल्याशिवाय रहाणार नाही. हे विसरून कोणतीही कृती आपल्या हातून घडणे शक्य आहे का ? संपूर्ण भगवदगीतेतून हेच तत्त्वज्ञान भगवान श्रीकृष्णांकडून अर्जुनास प्राप्त झाले आहे. श्रीकृष्ण सारथी होता मार्गदर्शक होता पण तो स्वतः लढला नाही.
जाणावा तो अद्वितीय एकमेव परमोच्च साक्षी आपल्या आतला आणि आपल्याविना! आणि त्या परमेश्वर तत्त्वाशी एकरूप समरूप होऊन जा.
शोधा आणि पहा अंतरंगातला तो उच्च मी ..केवळ शुद्ध, प्रेमपूर्ण, आनंदपूर्ण नामस्मरणाने ती परमोच्च जाणीव ”

🙏 जय श्री कृष्ण 🙏

उत्तरार्ध लीला क्रमांक 205 | लीला...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
फिर किसी दिन रात का पूजा अवसर हो जाने के बाद भगवान जी आंगन में शत्पदी करते हुए चांदनी रात की तरफ इशारा करने लगे! भगवान जी की इच्छा थी कि कहीं बाहर घूमने के लिए निकला जाए! बाईसा माताजी जी को कह कर तैयारी करवाई गई! भगवान जी की सवारी के लिए सभी भक्तजन तैयार थे किंतु उनमें से नागदेव जी को घोड़ा बनने के लिए महाराज ने तैयार किया! भगवान जी ने अपने रेशमी वस्त्र को दोनों तरफ से बांध लिया और कमर के पीछे कर राजा की भांति सवार हो गए! सभी के हाथों में लाठी थी! नागदेव जी को भगवान जी ने स्थिति सुख दिया जिसके प्रभाव से वे घोड़े की तरह हिनहिनाते हुए तेज गति से चलने लगे! छिनस्थली गुफा में आकर भगवान जी रुके और भक्तजनों ने अपनी लाठी की मशाल से आरती जलाई! सुंदर पूजा अर्चना कर भगवान जी के लिए आसन बनाया गया! सिंदोले गव्हाण गांव से दूध लाकर भक्तजनों ने भगवान जी को दूध चावल का भोजन करवाया! फिर स्वामी जी ने सभी भक्तों को प्रसाद दिया और वापिस राजमठ लौट आए!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

केशववीहीरी उद्यापनी सातरा आरोगणा:...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

ऋद्धपुर च्या पुर्वेला तिवसा रोडवर असलेली श्री गोविंद प्रभुं चरणांकित, ही विहिर सासु, सुनेची विहिर म्हणून प्रसिद्ध आहे.
लिळा : नगराच्या पूर्वेस केशवनायकांनी विहिर खोदली. परंतु पाणी लागत नाही म्हणुन चिंतित झाले. मग श्रीप्रभु बाबांना विनंती केली, “ बाबा मी खुप कष्टाने विहिर खोदली परंतु पाणी लागत नाही.” सर्वज्ञ म्हणाले, “अवो मेला जाए, वीहीरी खणावी म्हणे : न खणावी म्हणे : मेला जाए खणावीची म्हणे :” तेंव्हा केशव नायक म्हणाले, “जी,जी एव्हडी खोल विहिर खोदली परंतु पाणी लागले नाही.” सर्वज्ञ म्हणाले, अवो मेला जाए खण म्हणे : आणि श्री चरणाचा अंगठा लावला. केशवनायकांनी थोडे खोदताच, खुप पाणी लागले. संपुर्ण विहिर पाण्याने भरली. सर्वजन आश्चर्यचकित झाले.
नंतर केशवनायकांनी सुंदर चिरेबंदी विहिर बांधली. आता फक्त वरील काठ बांधणे बाकी होते. तेंव्हा श्रीप्रभु म्हणाले, “मेला जाए, सीसवठी न बांधता, अगोदर उद्यापन कर म्हणे :” केशव नायक म्हणाले, ज्याअर्थी गोसावी म्हणतात तेंव्हा पुढे काही तरी कठीन प्रसंग असेल ! म्हणून उद्यापण करवित असतील. मग केशव नायकांनी उद्यापऩाची तयारी केली. माडव घातला, ब्राम्हण बोलावले, हवण केले, ब्राम्हणाला जेउ घातले. नंतर गोसावी तेथे बीजे केले, विहीरीमधे एका ठिकाणी बसुन आरोगणा झाली.
इकडे त्याच दिवसी कटक देवगीरीला विठ्ठलनायक व दाएनायकांना, जे राज दरबारा मधे दरबारी होते तृटी आली म्हणून पकडले. केशवनायक त्यांचे व्याही होते, व त्यांनी काही वस्तू केशवनायकां कडे ठेवली होती. म्हणून केशवनायक ही नागवले गेले. तेंव्हा केशवनायक म्हणाले, “राउळांनी येणा-या संकटाची सुचना म्हणून उद्यापण करविले..! [ऋ.च. १५५]

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

प्रातः काल का पूजा अवसर हो जाने क...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

जय श्री चक्रधर स्वामी जी
एक दिन भगवान जी प्रातः काल का पूजा अवसर हो जाने के बाद छिन्नस्थली विहरण के लिए गए! वहां से सिंह नारायण के मंदिर में आकर आसन पर बैठे! इतने में ही इन्द्रभट्ट आए और सम्मुख बैठ गए! उन्हें भोजन के लिए नियंत्रण देना था किंतु याद ही नहीं रहा! आसमान में बादल देखते ही महाराज ने संकेत किया कि इन्द्रभट्ट तुम शीघ्र अपने घोगर गांव चले जाओ अन्यथा भीग जाओगे!

इन्द्रभट्ट बचते हुए जैसे ही गांव पहुंचे वैसे ही बारिश शुरू हो गई! इधर भक्तजन कपड़े का चंदोवा बना कर भगवान जी के ऊपर लगा चलने लगे! कभी जानबूझ कर लीला के हेतु से महाराज पीछे रह जाते तो कभी आगे निकल आते! जब तक भक्तजन चांदोवा आगे पीछे करते तब तक महाराज भीग जाते! इस प्रकार उनके वस्त्र गीले देख रेइनायक के घर से दूसरे वस्त्र मंगवाए गए! सभी भक्तों ने भी राजमठ वापिस लौट कर दूसरे वस्त्र धारण किए!

बोलिए श्री चक्रधर स्वामी जी की जय
।। श्रीचक्रधरार्पणम् ।।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

पञ्च कृष्ण अवतारों के स्मरण के बा...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

चक्रधर स्वामीजी ने कहा इसी प्रकार पञ्च कृष्ण अवतारों के स्मरण के बाद अपने अपने गुरु निमित की भी याद करनी चाहिए
# वेध गुरु,
# उपदेश गुरु,
# बोध गुरु,
# शाश्त्र उद्देश्य गुरु,
# दीक्षा देत गुरु,
एव अनेक प्रकार के गुरु निमितों को याद करना चाहिए और दंडवत डालनी चाहिए।

🙏 जय श्री कृष्ण जी 🙏

परमेश्वराचे प्रेमदानास प्राप्त झा...

🙏 दंडवत प्रणाम 🙏

नागूबाई पैठणकर (बाईसा) - परमेश्वराचे प्रेमदानास प्राप्त झालेली परमेश्वर सेवक बाईसा
– गोदावरीच्या काठावर बसलेल्या पैठण शहराची निर्मीती शालिवाहन राजा याने केली
– याच शालीवाहन राजाने मराठी शके सुरू केली …तेव्हापासून शालीवाहन शके असे म्हणतात
– या पैठण नगरी मध्ये थोर संत महंत ज्योतीषी रहात होते
– या शहरात न्याय निवाडा करण्याचे काम चालत असत
– येथील लोक वैदिक कर्मकांडात गुंतलेले होते
– नागूबाई या बालविधवा
– व्रत वैकल्ये करून जीवन व्यतीत करीत होत्या
– त्यांनी शैवपंथाच्या सुमूर्ताबाई यांना गुरू केले व त्यांची पुजा अर्चा करू लागल्या
– त्या कालवश झाल्यावर त्यांच्या जागेवर नागूबाई बसल्या व शीष्यांकरवी स्वतःची पुजा अर्चा करू लागल्या
– स्वामी त्र्यंबकेश्वरला जाण्यासाठी निघाले असता पैठणला आले
– बाजारामध्येच स्वामींची भेट झाली
– नागूबाई यांनी स्वामींना आपल्या सोबत गुंफेमध्ये आणले
– बसायला पाय पुसणी आणी भोपळ्याच्या करंटीमध्ये पाणीभात (पाण्यात भीजवलेले वाळलेल्या भाकरीचे तुकडे) दिला
– दोन दिवसांचा स्वामींचा क्रम असा असे… नागूबाई यांच्याकडे जेवण आणी भोगनारायण मंदिरात निद्रा
– नागूबाई स्वामींना बसायला पायपुसणी देत वा स्वतः उच्च आसनावर बसून भक्तांच्या कडून स्वतःची पुजा अर्चा करीत असत
– तिसऱ्या दिवशी नागूबाई यांची पुजा सुरू असताना त्यांची व स्वामींची नजरानजर झाली. क्रूपाद्रूष्टिने जीव ईश्वर भाव उमटविला
– श्रेष्ठत्व, वयोवृद्धत्व, तपोवृद्धत्व हे तिन दोष नाहिसे केले
– नागूबाई यांचे अंतःकरण पोळले. त्यांनी स्वामींना उच्च आसनावर बसवून पुजा अर्चा केली
– त्यांनी शेवट पर्यंत स्वामींची त्रीकाळ (सकाळ, दुपार , संध्याकाळ ) पुजा अर्चा केली
– मंगल आरतीची सुरवात त्या अशा पध्दतीने करत - जयतु मंगल मंगला परम मंगलरूपा
– पुजा करीत असताना त्यांना अष्ट भाव प्रकटे… थर थर कापणे, रोमांच उभे रहाणे, अश्रूधारा, स्वर भंग, रंग पालटे, ताठपणा येई, घाम सुटे, स्तब्धता येई…. मग स्वामी म्हणत… बाईसांच्या हातातील पालमांडे घ्या
– बाईसा असे नामकरण स्वामींच्या सन्निधानी आल्यावर झाले
– स्वामींना गरम पाणी देणे, आरोगणा (जेवण), व्याळी (रात्रीचे जेवण), स्वामींकरीता आसन टाकणे, रात्री शयनासन टाकणे इ. नित्य सेवा त्या करीत
– भक्तजनांवर माते सारखे प्रेम त्या करीत… स्वामींनी कुणाला शीक्षा केल्यास त्या मध्यस्थी करत
– सर्व भक्त जण बाईसांना विचारूनच स्वामींना उपहार वगैरे करीत
– जैसे मासे पाण्या शीवाय राहू शकत नाहीत तसे बाईसा आमच्याशीवाय राहू शकत नाहीत. .. असे स्वामी म्हणत
– या थोर माऊलीने स्वामींच्या वियोगाने बोटीतून उडी टाकून देहत्याग केला
सदर माहिती संग्रहावरून उपलब्ध झालेली आहे, काही चुकीचे असलेल्या गोष्टी बदल माफ करावी

🙏 जय श्री कृष्ण 🙏

📋 FAQ's

नमो पंच कृष्ण अवतार - Read Frequently Asked Questions about Mahanubhava Pantha. Go to FAQ's

What is Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha is a religious sect following the teachings of Panch Avatars of pantha. Pantha teaches how to connect the inner soul with the parmewshwara bhagti and attain moksha.

What are other names of Mahanubhava Pantha?

There are diffierent names of Mahanubhava Pantha in differnet regions. Mahanubhava Pantha in Maharashtra region. Jai Krishni Pantha in Punjab, Haryana, Delhi region. Achyuta Pantha in Gujarat region.

Who started Mahanubhava Pantha?

Mahanubhava Pantha was started and propagated by Sarvadnya Shree Chakradhar Swami also know as Chakradhara Swami, the 5th avatar of Mahanubhava Pantha.

From where and when Mahanubhava Pantha originated?

Mahanubhava Pantha originated during the late 12th century and from the Varhada region of Maharashtra. Vardha belt is the core region of Mahanubhava Pantha.

What is danvat.com?

dandvat.com is a comprehensive community portal which is good source for knowing Mahanubhava Pantha, exploring History of Pantha, Blogs, Leelas etc. Most of the info is available in English, Hindi & Marathi translations of scriptures, and historical details about the Pancha Krishna.

Do you have more Question & Queries?

If you have more Questions & Queries. Start with our Frequently Asked Questions page for overview. Then go in the series (1) History of Mahanubhava Pantha page, (2) Blogs of Pantha, (3) Leelas of Prabhu, etc. You will have more clarity.

Dandvat Mobile App

नमो पंच कृष्ण अवतार -
We invite you to donwload the mobile application of Dandvat. Here you can find more detail, information, features and community details. Dandvat Pranam to all pantha followers.
Jai Shree Krishna

App Launching Soon